Słownik

A Arhat - niszczyciel wroga lub nieprzyjaciela. Oznacza poziom urzeczywistnienia na którym wróg, dualistyczne lgnięcie do ego, został pokonany.



B Bardo - (stan pośredni, pomiędzy). Tradycyjnie mówi się, że istnieje sześć różnych stanów pośrednich czyli bardo: bardo miejsca narodzin, bardo snu, bardo medytacji, bardo chwili śmierci, bardo Dharmaty oraz bardo stawania się lub poszukiwania odrodzenia - ten stan jest tym, o który najczęściej chodzi, gdy używa się słowa bardo. To bardo jest stanem pośrednim pomiędzy śmiercią a kolejnymi narodzinami. Mówi się, że zazwyczaj trwa czterdzieści dziewięć dni.
Bodhiczitta - altruistyczna postawa umysłu opierająca się na współczuciu i miłości do wszystkich istot czujących oraz na chęci wyzwolenia ich z cierpienia i doprowadzenia do oświecenia. Oznacza również bezpojęciowy stan umysłu wykraczający poza dualizm przedmiotu i podmiotu; postrzeganie wszystkich istot i całej zjawiskowej egzystencji jako manifestacji pierwotnego umysłu; naturalny stan.
Bodhgaja - Miejsce w pólnocnych Indiach, w którym historyczny Budda Siakjamuni osiągnął oświecenie.
Bodhisattwa - osoba, która w nieustraszony i pełen mocy sposób dąży do oświecenia dla dobra wszystkich istot. Dokładniej, oznacza on szczególną grupę istot, które nie tylko realizują to dążenie, ale również osiągnęły znaczący poziom urzeczywistnienia.
Buddowie trzech czasów - przyszłości (Maitreya), czasu obecnego (Siakjamuni) i przeszłości (Dipankara).
Bóg (Dewa) - w naukach buddyjskich oznacza istotę nieoświeconą, która zamieszkuje jedno z Sześciu Królestw Samsary (wyższych światów). Bogowie żyją bardzo długo, doświadczając błogości i zmysłowych przyjemności. W chwili śmierci doświadczają niewyobrażalnego cierpienia.

C

Czysta kraina - Sfera istnienia całkowicie zamieszkiwana przez bodhisattwów, w której buddowie nauczają w formie Sambhogakji.



D

Dakini - (chodząca po niebie). Istnieje wiele rodzajów i poziomów dakiń. Ogólnie to słowo odnosi się do pewnych żeńskich medytacyjnych bóstw lub Jidamów, którzy spełniają działania przynoszące pożytek czującym istotom.


Damaru - bębenek zrobiony z małpiej skóry, czasem z połówki ludzkiej czaszki, używany w obrzędach tantrycznych.
Dharma - Nauki Buddy, oraz późniejsze jej komentarze i interpretacje. Oznacza również element zjawiska lub rzeczy, oraz prawdę, lub ostateczną rzeczywistość.
Dharmakaja - Często tłumaczona jako ciało prawdy - ostateczna natura Buddy. Oznacza absolutną naturę buddy, której doświadczają wszyscy buddowie i która jest taka sama, jak absolutna natura wszystkiego, co istnieje, pustka. Dharmakaja jest niedualna, pozbawiona pojęciowości i wszelkich właściwości.
Dharmata - podstawowa natura wszystkich zjawisk, esensja rzeczywistości.
Dharmadatu - Prawdziwa natura umysłu, zasada, istota rzeczy. Ostateczna natura wszystkiego, nieuchwytna dla rozumu. Poznać ją można w przeżyciu medytacyjnym przy zastosowaniu specjalnych technik (np. Mahamudry).
Dełaczien - Kraina Najwyższej Radości - Czysta Kraina Buddy Amitabhy.
Dhyani - określenie rodziny Buddów Pięciu Kierunków: Amithaby, Akszjoby, Amoghasiddhi, Ratnasambhavy, Vairocana.
Diamentowa Droga - (tyb. Wadżrajana): metody transformacji oparte na motywacji i filozofii Wielkiej Drogi (Mahajany). Mogą być stosowane tylko w połączeniu z pragnieniem widzenia wszystkiego na czystym i doskonałym poziomie. Ta droga oparta jest na naukach Buddy Siakjamuniego, który zamanifestował się jako Dordze Czang (Dzierżący Diament - Budda Dharmakaji). Składają się one głównie z ustnych i tajemnych nauk, jedne dla utalentowanych uczniów zdolnych do natychmiastowego oświecenia, a drugie opisujące stopniową ścieżkę pouczeń, w której uczeń przechodzi od jednego stopnia do następnego, dochodząc stopniowo do rozpoznania natury umysłu-oświecenia. Powiedziane jest, że praktykujący Wadzrajanę może osiągnąć stan Buddy w jednym życiu.
Dzietsyn - uprzejme i grzecznościowe określenie tybetańskie, używane wobec wielkich nauczycieli.
Dziesięć negatywnych działań - zabijanie, kradzież, nadużycia seksualne, kłamstwo na szkodę innych, grubiańska mowa, obmowa, bezcelowe gadulstwo, nienawiść, zawiść oraz fałszywe poglądy. Przeciwieństwem jest Dziesięć Pozytywnych Działań.
Dordże - zob. Wadżra.
Dzokczen - Tantra praktykowana przez buddyjską szkołę Ningma. Kładzie nacisk na aspekt przejrzystości i świadomości.


E

Elementy (Pięć elementów) - ziemia, woda, ogień, powietrze, przestrzeń.


Ego - wg. buddyjskich nauk jest to złudzenie, któremu ulega większość istot. Mają one świadomość siebie jako oddzielnej indywidualności, jako stałego i odrębnego bytu. Złudzenie to powstaje, gdyż istoty wprowadzane są w błąd przez różnicujący umysł (intelekt), który postuluje dualizm „ja” i „nie ja” - zaczynają myśleć i działać tak, jakby były oddzielnymi bytami wobec świata znajdującego się poza nimi. Wyobrażenie „ja” utrwala się w podświadomości i ego zaczyna dominować nad umysłem, atakując wszystko, co mogłoby zagrozić jego pozycji i chwytając wszystko, co mogłoby ją powiększyć i umocnić. W ten sposób rodzą się: antagonizm, chciwość i alienacja, doprowadzając do cierpienia jako konsekwencji powtarzającego się w koło procesu.


F
G

Góra Meru - mityczna góra stanowiąca oś wszechświata. Na jej wierzchołku stoi pałac Indyjskiego boga Indry. Wokół niej i czterech stron świata znajdują się cztery kontynenty - jeden z nich zamieszkują ludzie.


Gompa - sala medytacyjna.
Głodny duch (Pret) - mieszkaniec jedego z trzech niższych światów (Piekł, Świat Głodnych Duchów, Świat Zwierząt). Istoty te doświadczają potwornego cierpienia z powodu niemożności zaspokojenia własnych rządz i apetytów.


H

Hinajana (Mały Wóz, Therevada) - - Szkoła buddyzmu "południowego" opierająca się na pismach Kanonu Palijskiego (Tipitaka). Podstawą nauczania w tej szkole są Cztery Szlachetne Prawdy. Opiera się na ascezie, wyrzeczeniach, życiu w ubóstwie, hierarchii i surowych regułach życia.



I

Inicjacja - przekaz mocy. Ceremonia wprowadzająca praktykującego w pole mocy szczególnego aspektu Buddy. Może zostać udzielona przez błogosławieństwo, lub też jako początek praktyki. Wówczas uczeń potrzebuje także przekazu tekstu (tyb. lung) i ustnych wyjaśnień (tyb. tri).



J

Jidam (aspekt Buddy) - Jest to bóstwo opiekuńcze lub bóstwo medytacyjne, wyrażające aspekt oświeconego umysłu. Istnieją cztery kategorie jidamów: łagodne, pomnażające, pełne mocy i gniewne. Jidamy manifestują się w różnych formach, aby pokonać określone negatywności. Dzięki identyfikacji z nim w medytacji i codziennym życiu budzi się nasza natura Buddy.



K

Kalpa - podobnie jak eon jest nazwą bardzo długiego czasu. Przyjmuje się że jest to okres od powstania do końca jednego wrzechświata.


Kandziur - Zawiera 84,000 nauk Buddy Siakjamuniego spisanych w 108 tomach.
Karma - (dosłownie działanie): prawo przyczyny i skutku, zgodnie z którym przeżywamy świat odpowiednio do naszych wcześniejszych działań, oraz wrażeń nagromadzonych w umyśle. Pozytywne działania prowadzą do szczęścia, negatywne zaś do cierpienia.
Karmapa (Aktywność Wszystkich Buddów) - Pierwszy świadomie odrodzony lama Tybetu. Duchowy zwierzchnik jednej z trzech największych szkół buddyzmu tybetańskiego - Karma Kagyu. Przepowiedziany przez Buddę Siakjamuniego i Padmasambhawę. Obecny XVII Karmapa to Trinlej Taje Dordże.
Katłanga - tantryczny trójząb, atrybut mający moc oświecania innych istot; umieszczone na nim trzy głowy symbolizują zastosowanie ciała, mowy i umysłu do pokonania trzech głównych przeszkadzających uczuć: niewiedzy, lgnięcia i gniewu.
Kapala - Rytualne naczynie wykonane z ludzkiej czaszki.
Khenpo - opat, administrator klasztoru. Termin używany również w odniesieniu do wielkich nauczycieli.
Koło Życia - Symboliczne przedstawienie uwarunkowanej, cyklicznej egzystencji - samsary.


L

Lagtong - medytacja wglądu odkrywająca jakimi rzeczy są. Doprowadzona do perfekcji pozwala zobaczyć, doświadczyć natury umysłu.


Lama - (dosł. najwyższa matka) - tytuł doświadczonego nauczyciela buddyjskiego. W Diamentowej Drodze nauczyciel jest szczególnie ważny - bez niego uczeń nie posiada klucza do najwyższych nauk.
Linia przekazu - nieprzerwany przekaz poznania natury umysłu i metod, które je umożliwiają.
Lung - pozwolenie na szczególną praktykę medytacyjną przekazywane przez nauczyciela.


M

Madhjamika - (środkowa ścieżka) szkoła filozoficzno-logiczna buddyzmu, założona w II w. n.e. przez Nagardżunę, podkreślająca Pustkę całej rzeczywistości oraz obalająca wszelkie istniejące na jej temat koncepcje. Odrzuciła dwie krańcowości: przesadną ascezę i wygodne życie, i proponowała odrodzenie czystej myśli buddyjskiej. Madhjamika rozwinęła logikę i teorię prawdy.


Mahajana - Wielka Droga. Oparta jest na naukach przedstawionych przez Buddę Siakjamuniego na Szczycie Sępa w północnych Indiach zgromadzeniu Buddów, Bodhisatwów i Arhatów. Te nauki przekraczają indywidualne wyzwolenie podkreślane przez szkołę Hinajany i nauczają większej wizji, opartej na pustce wszystkich zjawisk, wielkim współczuciu dla wszystkich czujących istot i uznaniu powszechnej natury Buddy.
Mahamudra - (Wielka Pieczęć, Wielki Symbol lub Wielki Gest). Jest to medytacyjna tradycja przekazywana szczególnie przez szkołę Karma Kagyu (jedną z czterech wielkich szkół Buddyzmu tybetańskiego), od Buddy Dordze Czang (Buddy Dharmakaji) do Tilopy(wielki indyjski mistrz żyjący od 988 do 1069r.), aż do obecnych dzierżycieli linii. Jest to stan w którym podmiot, przedmiot i działanie są jednym, a wszystkie doświadczenia przekształcone są w mądrość i zręczne środki. Z ich jedności powstaje puste, świetliste i nie napotykające przeszkód doświadczenie oświecenia. Mahamudra zawiera podstawę, drogę i cel, będąc kwintesencją wszystkich buddyjskich nauk.
Mala - różaniec buddyjski składający się najczęściej ze 108 koralików, służący do liczenia odmawianych mantr.
Mantra - naturalna wibracja aspektu Buddy. Tam gdzie się ją wypowiada on również jest obecny. Mantra jest ważnym elementem praktyki buddyjskiej.
Mandala - pole mocy wyłaniające się z potencjału przestrzeni. Oświecona mandala pojawia się z trzydziestu siedmiu doskonałych właściwości Buddów i Bodhisatwów. Przedstawiana w formie dwu lub trójwymiarowych reprezentacji.
Mudra - (znak, gest, symbol) mudry są symbolicznymi gestami rąk, które mogą towarzyszyć praktykowanej medytacji.
Mahasattwa - bodhisattwa, który osiągnął dziesiąty stopień doskonałości (całkowite poznanie). W buddyzmie tybetańskim jest ich ośmiu.


N

Nirwana - (poza cierpieniem) - czyli pełny rozwój umysłu. Zostaje spełniony dzięki uwolnieniu się od wiary w oddzielnie istniejące "ja" oraz wyzwoleniu od sztywnych poglądów i przeszkadzających uczuć, czyli usunięciu wszelkiej niewiedzy. Uwolnienie z koła narodzin i śmierci (Samsary).


Nirmanakhaja (ciało Buddy) - Jest to ciało emanacji "Dharmakaji". Zwykle oznacza widzialną, fizyczną manifestację Buddy. Termin ten określa również ciało fizyczne, działające jako narzędzie przynoszące pożytek innym.
Nyndro (Praktyki wstępne) - środki które pozwalają nam przekształcić przeszkadzające energie ciała, mowy i umysłu oddalające nas od Oświecenia. Obejmują praktykę 111 111 pokłonów, medytację na Buddę Diamentowy Umysł, podarowanie Mandali oraz medytację na nauczyciela (Guru Joga).
Nirwana - (poza cierpieniem) - czyli pełny rozwój umysłu. Zostaje spełniony dzięki uwolnieniu się od wiary w oddzielnie istniejące "ja" oraz wyzwoleniu od sztywnych poglądów i przeszkadzających uczuć, czyli usunięciu wszelkiej niewiedzy. Uwolnienie z koła narodzin i śmierci (Samsary).
Nirmanakhaja (ciało Buddy) - Jest to ciało emanacji "Dharmakaji". Zwykle oznacza widzialną, fizyczną manifestację Buddy. Termin ten określa również ciało fizyczne, działające jako narzędzie przynoszące pożytek innym.
Nyndro (Praktyki wstępne) - środki które pozwalają nam przekształcić przeszkadzające energie ciała, mowy i umysłu oddalające nas od Oświecenia.


O

Ośmiostopniowa ścieżka - to: właściwy pogląd - czyli rozwijanie głębokiego zrozumienia, jakimi rzeczy naprawdę są, właściwa mowa - unikanie dopiekania innym i staranie się używania mowy w konstruktywny i inspirujący sposób, właściwy stosunek do działań - oznacza, że za wszelką cenę unikamy krzywdzenia innych, właściwy sposób życia - oznacza, że nie żyjemy kosztem innych i sami zarabiamy na siebie, właściwy entuzjazm - jesteśmy radośni i inspirujący, jeśli chodzi o pozytywne działania, właściwa uważność - staramy się być w pełni świadomi i obecni w tym, co robimy w danej chwili, właściwa medytacja - oznacza utrzymywanie umysłu w nieprzeintelektualizowany i niesztuczny sposób oraz właściwa realizacja - oznacza zintegrowanie nauk w taki sposób, aby stały się nierozerwalną częścią naszego życia.


Oświecenie - (Stan Buddy, Urzeczywistnienie Natury Umysłu) - Ostateczny cel praktyki Buddyjskiej. Kompletne oświecenie jest stanem realizacji, w którym najsubtelniejsze splamienia umysłu, nie pozwalające doświadczyć natury rzeczywistości - zostały usunięte. Oświecenie przejawia się jako cztery aktywności - uspokajająca, pomnażająca, fascynująca i ochraniająca. Jako trzy stany - przestrzeń jako informacja, radość i współczucie i jako pięć mądrości - wyrównująca, rozróżniająca, doświadczenia i wszechprzenikająca.
Ośmiostopniowa ścieżka - właściwy pogląd - czyli rozwijanie głębokiego zrozumienia, jakimi rzeczy naprawdę są, właściwa mowa - unikanie dopiekania innym i staranie się używania mowy w konstruktywny i inspirujący sposób, właściwy stosunek do działań - oznacza, że za wszelką cenę unikamy krzywdzenia innych, właściwy sposób życia - oznacza, że nie żyjemy kosztem innych i sami zarabiamy na siebie, właściwy entuzjazm - jesteśmy radośni i inspirujący, jeśli chodzi o pozytywne działania, właściwa uważność - staramy się być w pełni świadomi i obecni w tym, co robimy w danej chwili, właściwa medytacja - oznacza utrzymywanie umysłu w nieprzeintelektualizowany i niesztuczny sposób oraz właściwa realizacja - oznacza zintegrowanie nauk w taki sposób, aby stały się nierozerwalną częścią naszego życia.
Oświecenie - (Stan Buddy, Urzeczywistnienie Natury Umysłu) - Ostateczny cel praktyki Buddyjskiej. Kompletne oświecenie jest stanem realizacji, w którym najsubtelniejsze splamienia umysłu, nie pozwalające doświadczyć natury rzeczywistości - zostały usunięte. Oświecenie przejawia się jako cztery aktywności - uspokajająca, pomnażająca, fascynująca i ochraniająca. Jako trzy stany - przestrzeń jako informacja, radość i współczucie i jako pięć mądrości - wyrównująca, rozróżniająca, doświadczenia i wszechprzenikająca.


P

Paramity - zob. Sześć Paramit.


Phowa - praktyka tantryczna polegająca na przeniesieniu świadomości, jedna z Sześciu jog Naropy.
Pięć mądrości Buddy - pojawia się po przekształceniu pięciu przeszkadzających uczuć. Gdy gniew z powrotem rozpuszcza się w umyśle powstaje w nim pewien wgląd: widzimy wszystko przejrzyście jak w zwierciadle, niczego nie dodając ani nie ujmując. Duma zmienia się w doświadczenie wielostronności i bogactwa wszystkich rzeczy. Przywiązanie staje się mądrością, zdolnością widzenia zdarzeń zarówno pojedynczo, jak też jako części pewnej całości. Zazdrość staje się mądrością doświadczenia. Głupota zmienia się we wszechprzenikającą mądrość, która wie, gdyż nie jest od niczego oddzielona.
Pradżnia - jest naturalną bystrością świadomości, która widzi, rozróżnia, jak również rozumuje poprzez pojęciowe rozróżnienia. "Niższa pradznia" zawiera wszelkiego rodzaju wiedzę światową (np. jak prowadzić interesy). "Wyższa pradznia" zawiera dwa etapy widzenia zjawisk jako nietrwałych, pozbawionych "ego" i poddanych cierpieniu, oraz widzeniu, jakimi rzeczy są.
Pustka - (siunjata) - Oznacza, że wszystkie zjawiska i rzeczy, łącznie z osobowością i świadomością człowieka, nie posiadają stałej natury. Cały świat stanowi układ ciągle zmieniających się uwarunkowań. Nic nie istnieje samo z siebie, lecz jest wynikiem współwystępowania różnych elementów. Jest ona ostateczną naturą wszystkich wewnętrznych i zewnętrznych zjawisk, niezniszczalna, nie mająca początku ani końca.
Paramity - zob. Sześć Paramit.
Phowa - praktyka tantryczna polegająca na przeniesieniu świadomości, jedna z Sześciu jog Naropy.
Pięć mądrości Buddy - pojawia się po przekształceniu pięciu przeszkadzających uczuć. Gdy gniew z powrotem rozpuszcza się w umyśle powstaje w nim pewien wgląd: widzimy wszystko przejrzyście jak w zwierciadle, niczego nie dodając ani nie ujmując. Duma zmienia się w doświadczenie wielostronności i bogactwa wszystkich rzeczy. Przywiązanie staje się mądrością, zdolnością widzenia zdarzeń zarówno pojedynczo, jak też jako części pewnej całości. Zazdrość staje się mądrością doświadczenia. Głupota zmienia się we wszechprzenikającą mądrość, która wie, gdyż nie jest od niczego oddzielona.
Pradżnia - jest naturalną bystrością świadomości, która widzi, rozróżnia, jak również rozumuje poprzez pojęciowe rozróżnienia. "Niższa pradznia" zawiera wszelkiego rodzaju wiedzę światową (np. jak prowadzić interesy). "Wyższa pradznia" zawiera dwa etapy widzenia zjawisk jako nietrwałych, pozbawionych "ego" i poddanych cierpieniu, oraz widzeniu, jakimi rzeczy są.
Pustka - (siunjata) - Oznacza, że wszystkie zjawiska i rzeczy, łącznie z osobowością i świadomością człowieka, nie posiadają stałej natury. Cały świat stanowi układ ciągle zmieniających się uwarunkowań. Nic nie istnieje samo z siebie, lecz jest wynikiem współwystępowania różnych elementów. Jest ona ostateczną naturą wszystkich wewnętrznych i zewnętrznych zjawisk, niezniszczalna, nie mająca początku ani końca.


R

Rinpocze - oznacza drogocenny - jest tybetańskim określeniem, ewentualnie tytułem, buddyjskiego mistrza.



S

Samadhi - termin ten opisuje jednoupunktowione pochłonięcie medytacją, w którym obiekt medytacji i praktykujący doświadczeni są jako nierozdzielni i nierozróżnialni,. Chociaż istnieje wiele rodzajów samadhi, ważne jest wiedzieć, że ten termin nie zakłada niczego odnośnie urzeczywistnienia i spełnienia praktykującego.


Sambhogakaja - stan radości: swobodna gra i spontaniczna radość umysłu. Wyłania się ze stanu prawdy (Dharmakaji), by pomagać podążającym za naukami Buddy.
Samaja - tantryczne ślubowanie.
Samsara - (cykliczna egzystencja) - Świat cierpienia, w którym wszystkie istoty pogrążone są w cierpieniu z powodu swojej niewiedzy spowodowanej ignorancją i dualnym postrzeganiem rzeczywistości. W takim stanie gonimy za ulotnymi wrażeniami, uważamy emocje za rzeczywiste i na końcu cierpimy, ponieważ wszystko przemija. Uskarżamy się tutaj przede wszystkim na starość, chorobę i śmierć. Staramy się posiąść to, co nam się podoba, unikać tego czego nie lubimy, zatrzymać to, co posiadamy i jakoś dojść do ładu z tym, czego nie możemy zmienić.
Sangha - zgromaszenie praktykujących nauki Buddy. zob. Schronienie.
Schronienie - reorientacja w kierunku wartości, którym możemy zaufać. Przyjmuje się je w Buddzie jako celu, w Dharmie - Naukach - jako drodze i w Sandze - w praktykujących - jako w tych, którzy nam na niej pomagają. Są to tak zwane Trzy Klejnoty. Aby praktykować Diamentową Drogę trzeba przyjąć dodatkowe schronienie w Trzech Korzeniach, zwanych Lamą, Jidamem i Strażnikiem. Są oni źródłem błogosławieństwa, inspiracji i ochrony na ścieżce.
Sidha, Mahasidha (spełniony) - określenie dla oświeconych mistrzów tradycji tantrycznej. Oznacza kogoś, kto poza spełnieniem na poziomie absolutnym, jest zharmonizowany z magicznymi zdolnościami świata zjawiskowego. Odnosi się również do urzeczywistnionej czy oświeconej istoty.
Sidhi (spełnienie) - są albo zwyczajne albo najwyższe sidhi. Osiem zwyczajnych sidhi dotyczy panowania nad światem zjawiskowym. Najwyższe sidhi to Oświecenie.
Stan Buddy - zob. Oświecenie.
Strażnicy - Buddowie pojawiający się w gniewnej formie, aby oddalać wewnętrzne i zewnętrzne przeszkody na ścieżce do oświecenia. Mają groźny wygląd,lecz ich esencją jest współczucie - są aspektem nauczyciela.
Stupa - budowla lub posąg - symbol oświecenia. Przedstawia przekształcenie wszystkich emocji i elementów w pięć oświeconych mądrości i pięć rodzin Buddy. Jej symetryczna forma wypełniona jest zwykle relikwiami.
Sutra - odnosi się do tekstów z kanonu buddyjskiego, które przypisuje się Buddzie Siakjamuniemu. Są to zwykle dialogi między Buddą i jednym lub wieloma jego uczniami, badających szczegółowo określony temat.
Sześć paramit - działania które należy rozwijać na ścieżce Bodhisatwy, są to: szczodrość, etyka, cierpliwość, gorliwość, medytacja i mądrość.
Sześć światów cyklicznej egzystencji - oznacza światy bogów, półbogów, ludzi, zwierząt, głodnych duchów i istot piekielnych. Światy te istnieją w dosłownym tego słowa znaczeniu tzn. że istoty mogą się w nich odradzać. W szerszym znaczeniu są to płaszczyzny potencjalnego doświadczenia, które kształtują i ograniczają doświadczenie nawet w naszym obecnym świecie.
Szine - to metoda medytacji wprowadzająca umysł w zbalansowany, uspokojony i jasny stan. Druga z dwóch medytacji, które odnaleźć można we wszystkich szkołach buddyjskich.
Święty - w Buddyzmie oznacza: doskonale funkcjonujący na wszystkich poziomach ciała, mowy i umysłu.


T

Tantra - (pochodzi od słowa tkać) - oznacza doświadczenie, które stało się częścią nas samych, jest od nas nieoddzielne. Oznacza również podstawowe nauki Wadżrajany, które opisują mandale i różnego rodzaju praktyki. Za autora tantr uważa się Buddę Siakjamuniego.


Tendziur - dwieście pięćdziesiąt cztery księgi zawierające komentarz do Kandziuru.
Termy - głębokie nauki buddyjskie przekazywane przez Guru Rinpocze jego uczniom i ukryte dla dobra przyszłych pokoleń. W odpowiednim czasie odkrywane przez Lamów Tertonów, którzy są emanacjami Guru Rinpocze lub jednego z jego uczniów, a następnie przekazywane przez nich dalej.
Terton - zob. Termy.
Trzy Kaje - zobacz Dharmakaya, Sambogakaya, Nirmanakaya.
Trzy Klejnoty - Budda, Dharma i Sangha. zob. Schronienie.


U
W

Wadżra - (dosł. twardy, niezniszczalny, diament, piorun) - Przedmiot rytualny używany w praktykach buddyjskich. Symbolizuje metody, które pozwalają urzeczywistnić stan Buddy. Jedna z rodzin Buddy, rodzina Wadżry związana jest z Buddą Akszobią z kierunku wschodniego. Jej właściwością jest pierwotna czystość i niezniszczalność. Ogólnie termin "wadżra" przekazuje znaczenie tego, co jest poza powstawaniem i zanikaniem i przez to jest niezniszczalne.


Wadżrajana - zob. Diamentowa Droga.


Y

Yeshe - Początkowa świadomość.



Z Związek, związki - (tyb. Damtsig, skr. Samaja) - podstawa szybkiego psychologicznego rozwoju w buddyzmie Diamentowej Drogi. Dzięki mocnym związkom z nauczycielem, formami medytacyjnymi i współpraktykującymi uczniowie są w stanie szybko zamanifestować swój potencjał. Szczególnie ważna jest relacja z pierwszym nauczycielem.

© Buddyzmwprost