Wprowadzenie

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

W swym aspekcie ciała foremnego Budda posiada liczne właściwości, które można podzielić na cztery kategorie: właściwości ciała, mowy, umysłu i karmy.

Właściwości ciała 

Trzydzieści dwa znaki wielkiej istoty, takie jak kształt złotego koła widoczny na podeszwach stóp, a także osiemdziesiąt mniejszych znaków, jak na przykład paznokcie barwy czerwonej jak miedź, należą do właściwości ciała. Na sam widok ciała ozdobionego tymi znakami, mogą zostać posiane w istotach ziarna oświecenia. Poza tym, Budda jest w stanie przejawiać się w rozmaitych wcieleniach i w różnych światach. W jednym z pól mocy Budda może przyjmować odrodzenie, w innym puszczać w ruch Koło Nauk, w jeszcze innym może postępować ścieżką Bodhisattwy, podczas gdy w czwartym osiąga wielkie, „całkowite zaspokojenie”. Poprzez takie czyny, istoty podatne nauczaniu utwierdzają się na prawdziwej ścieżce. Powiedziane jest, że Budda może ukazywać ciała i czyny wszystkich Buddów przeszłości, teraźniejszości i przyszłości w każdym z porów swej skóry, ukazując również cały bieg ich poprzednich żywotów pod postacią Bodhisattwy. Rozprzestrzenianie się promieni światła z ciała oraz nieustanna uważność czterech pozycji – chodzenia, stania, siedzenia, leżenia również pokazują doskonałe właściwości jego ciała.

Właściwości mowy 

Mowa Buddy zwana jest delikatną, chwytającą za serce i przynoszącą pożytek, gdyż wytwarza ona i rozwija korzenie zręczności, w zależności od indywidualnych możliwości istot. Budda:

  • nie mówi fałszu – bezużytecznego, nieprzyjemnego;
  • nie mówi prawdy – bezużytecznej, nieprzyjemnej;
  • mówi prawdę we właściwym czasie – użyteczną, choć nieprzyjemną;
  • nie mówi fałszu – bezużytecznego, przyjemnego;
  • nie mówi prawdy – bezużytecznej, przyjemnej;
  • mówi we właściwym czasie – prawdę użyteczną, przyjemną;

Mowa Buddy zwana jest delikatną, gdyż przepełnia umysł słuchaczy radością. Zwana jest również mową pełną wiedzy, gdyż dzięki niej zostaje ustanowiona dwojaka prawda, współzależne powstawanie, itd. Co więcej, zwana jest radością umysłu, gdyż bardzo jasno wyraża jakimi rzeczy są. Tak więc istnieje sześćdziesiąt cztery właściwości dotyczących mowy Buddy, które noszą wspólną nazwę „boski dźwięk” i są obecne w każdej wypowiedzi, zdaniu i słowie Buddy. Najwspanialszą właściwością tej mowy jest fakt, że gdy Budda naucza, to istoty niebiańskie, bóstwa wężowe, demony oraz wszystkie plemiona ludzi rozumieją go, każdy w swym własnym języku. To są tylko niektóre z wymienionych właściwości mowy Buddy.

Właściwości umysłu

Dzielą się one zasadniczo na dwa rodzaje: właściwości związane z mądrością i właściwości związane ze współczuciem.

I.  Istnieje dziesięć mocy Buddy.

  1. To wiedza polegająca na znajomości przyczyn powodujących powstanie jakiegoś zjawiska, jak również przyczyn, które nie powodują jego powstania.
  2. Dzięki tej wiedzy Budda zna zręczne i niezręczne, oraz inne rodzaje działań wraz z ich efektami, zarówno wtedy, gdy są popełniane jak i wówczas, gdy mają wpływ na tych, którzy się w nie angażowali.
  3. Ta wiedza powstaje u Buddy, który przyjął wchłonięcie foremne i bezforemne jako swą postawę, tym samym poznając najsubtelniejsze różnice pomiędzy poszczególnymi etapami i wolnościami.
  4. Dzięki tej wiedzy Budda poznaje wielkie, średnie i niskie właściwości istot, które naucza.
  5. Wśród istot, które mają być nauczane, Budda potrafi rozpoznać ich osobiste inklinacje – pożądanie, nienawiść i niewiedza.
  6. Dzięki środkom tej wiedzy, Budda zna analizę zjawisk słyszalnych, widzialnych, wyczuwalnych, smakowanych i dotykalnych. Zna analizę dziesięciu wejść mentalnych, subiektywnych i obiektywnych jak: oko-forma, ucho-dźwięk, nos-zapach, język-smak, ciało-dotyk. Zna analizę osiemnastu elementów sklasyfikowanych na:
    • elementy dominujące: oko, ucho, nos, język, ciało, umysł
    • elementy przedmiotowe: forma, dźwięk, węch, smak, dotyk, zdarzenie mentalne
    • elementy świadomości: świadomość oka, ucha, nosa, języka, ciała, umysłu
  7. Dzięki niej Budda posiada wiedzę o wszystkim co światowe i pozaświatowe.
  8. Dzięki tej wiedzy Buddowie są w stanie poznać przeszłe żywoty wszystkich istot.
  9. Dzięki niej Budda zna śmierć i narodziny istot uzależnione od ich karmy.
  10. Budda nie zna przeszkód spowodowanych splamieniami i nie zna przeszkód spowodowanych wiedzą, tym samym rozpoznaje zniszczenie własnych splamień oraz splamień innych istot (splamienia zmysłowości, istnienia, niewiedzy i poglądów) zarówno teraz jak i w przyszłości.

II. Inną ważną grupą właściwości umysłu są cztery pewności Buddy. W tym przypadku, nauczając czy działając w jakikolwiek sposób za pomocą ciała lub słowa, Budda robi to z doskonałą pewnością, bez żadnego wahania czy lęku przed krytyką. Z tego powodu zwany jest właśnie „posiadaczem najwyższego zaufania”. Tak, jak to miało miejsce w przypadku Buddy Siakjamuniego, istnieją cztery deklaracje, które Budda składa z najwyższą pewnością.

  1. „Dotarłem do oświecenia co do natury wszystkich Dharm” i deklarując to nie obawia się żadnego sensownego potępienia ze strony innych, którzy pragnęliby mu zaprzeczyć.
  2. „Osiągnąłem zniszczenie wszystkich splamień” i nie obawia się żadnej sensownej krytyki ze strony innych, którzy pragnęliby mu zaprzeczyć.
  3. „Oznajmiłem, że przeszkadzające uczucia, takie jak pożądanie, nienawiść i niewiedza są przeszkodami” i nie doświadcza żadnego lęku przed sensownym potępieniem ze strony innych, którzy chcieliby mu zaprzeczyć.
  4. „Obwieściłem ścieżkę praktyki wiodącą poza cierpienie i ku nirwanie”.

Budda wyjaśnił tę drogę kierowany współczuciem dla wszystkich podatnych na nauczanie istot. Deklarując to, nie obawiał się żadnego sensownego potępienia ze strony innych, którzy chcieliby mu zaprzeczyć.

III. Inną grupą właściwości umysłu Buddy są trzy czyste świadomości, oznaczające, iż podczas nauczania umysł Buddy pozostawał nie pomieszany w trzech aspektach:

  • Budda w czasie nauczania utrzymywał umysł równości nieposiadający przywiązania do tych uczniów, którzy słuchali z szacunkiem i ufnością umysłu.
  • W stosunku do tych, którzy słuchali bez szacunku i bez zaufania, Budda również posiadał zmysł równości.
  • Gdy nauczał przed publicznością złożoną zarówno ze słuchających uważnie jak i nieuważnych, w umyśle Buddy nie mogła powstać awersja do jednych a upodobanie do drugich, gdyż jego stan jest po prostu utrzymywaniem umysłu równości.

IV. Z kolei następuje grupa trzech dharm nieukrytych. Budda nie dokonał żadnego czynu poprzez bramy ciała, mowy i umysłu, który byłby naganny. Podobnie nie myślał o ukryciu czegokolwiek ze swych czynów z intencją: „ Oby inni się o tym nie dowiedzieli”. Te działania dokonane przez ciało, mowę i umysł, będąc całkiem otwarte i nieukryte, są zwane trzema nieukrytymi dharmami.

V. Brak zapominania jest kolejną właściwością umysłu Buddy. Znaczy to, iż Budda zawsze pamięta o ludziach, czasach i miejscach, w których można przynieść pomoc istotom; mając taką wiedzę zbliża się do nich we właściwym czasie i miejscu nauczając za pomocą właściwych słów.

VI. W umyśle Buddy całkowicie zostały zniszczone skłonności do dwóch rodzajów przeszkód.

VII. W umyśle Buddy jest utrzymywana tylko jedna myśl: „Kogóż mógłbym wprowadzić na prawdziwą ścieżkę doskonałego rozumienia”.

VIII. Osiemnaście specjalnych właściwości umysłu Buddy można podzielić na cztery kategorie: sześć należy do kategorii postępowania, sześć do kategorii oświecenia, trzy do kategorii karmy, zaś ostatnie trzy zaliczają się do grupy poznania.

  • Dla Buddy nie istnieje strach przed złodziejami, dzikimi zwierzętami itp. bez względu na to, czy żyje on w mieście, czy w lesie.
  • Budda nie śmieje się ani nie narzeka przy takich okazjach, jak odnalezienia dobrej drogi czy zgubienie drogi.
  • Obce mu są dziecinne hałasy i wypowiedzi.
  • Nigdy nie zapomina o rzeczach, które winny być zrobione, spełniając wszystko we właściwym czasie i miejscu.
  • Bez względu na to, czy wkroczył on we wchłonięcie, czy też nie, jego umysł jest zawsze solidnie ugruntowany w pustce.
  • Nie postrzega różnicy pomiędzy zdegenerowaną jakością samsary i spokojem nirwany, oraz nie rozwija koncepcji na ten temat.
  • Nie jest bezmyślnie obojętny w stosunku do nauczania, gdy dotyczy ono właściwej osoby we właściwym miejscu i czasie.
  • Budda zawsze pragnie, aby deszcz jego przyjaźni i współczucia równomiernie i nieustannie padał na cierpiące istoty. Choć krain Buddów jest wiele, Buddowie są tak energiczni, że jeśli pozostaje choć jedna osoba, której należy pomóc, to jeden z nich uda się z pomocą, bez żadnego uszczerbku dla swojej energii.
  • Jest on zawsze w stanie zapamiętać działania umysłów innych i zna właściwe umiejętne środki, które służą ugruntowaniu ludzi na ścieżce, pokazując tym samym, iż Budda nie cierpi na zanik mocy pamięci.
  • Jego umysł zawsze pozostaje w pustce. Dzięki owej właściwości, nie zrywa nigdy głębokiego związku z naturą rzeczywistości. We wszystkich istotach istnieje wiele rodzajów splamień, dla zniszczenia których Budda w swej mądrości przekazuje 84 tys. rodzajów nauk. Owe wyjaśnienia nie uszczuplają jednak jego mądrości.
  • Budda osiągnął wolność, w której ma miejsce zanik przeszkód i nigdy nie może upaść z tego stanu wolności.
  • Znając różne inklinacje wszystkich istot, Budda odpowiednio naucza.
  • Umysł Buddy nieustannie przebywa w stanie przyjaźni i współczucia.

Ostatnie trzy właściwości dotyczą niezakłóconego wglądu jaki posiada Budda – w przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Wielkie współczucie To osiągnięcie zwane jest ścieżką nieuczenia się, ponieważ nie jest już potrzebny wysiłek wkładany w trening. Gdy Budda widzi cierpienia niezliczonych istot, jego współczucie płynie naturalnie i bez wysiłku. Budda czyni ze wszystkich istot przedmiot swojego współczucia. Promieniuje nim zawsze, swobodnie i bez żadnych przeszkód, czyniąc to dla dobra świata.

Właściwości karmy

Najwyższe i wyjątkowe właściwości karmy Buddy można podzielić na dwie kategorie: karmę bezrefleksyjną i karmę niezakłóconą. Pierwsza z nich oznacza „działania, które nie są rozważane” ’ – dotyczy po prostu czynów, które są bezwysiłkowe lub działań, które są dokonane w zgodzie z okolicznościami. Chociaż wiadomo, że Budda przyjmuje cztery pozycje ciała oraz używa mocy psychicznych, jednak nie musi czynić tego z wysiłkiem. Niemniej jednak, ich cel zostaje wypełniony, gdyż ludzie podatni nauczaniu, widząc owe działania Buddy, doświadczają pobudzenia postawy zmierzania do oświecenia. Wiele nauk wypływa z umysłu Buddy spontanicznie i naturalnie, w zależności od skłonności osób podatnych nauczaniu. W jego umyśle nie powstaje żadna myśl, która sugerowałaby, że powinien on przynosić pożytek wszystkim istotom żyjącym na świecie, lecz z powodu właściwości jego wielkiego współczucia, wskazuje ludziom korzenie zręcznych działań i tym samym przynosi im pożytek, w sposób tak światowy jak i pozaświatowy. Druga właściwość oznacza, że działania Buddy płyną z niewyczerpanych źródeł, nieustannie i bez żadnej przerwy. W swoim wielkim współczuciu, Budda ukazał drogi i sposoby, dzięki którym można wyzbyć się wszelkich splamień umysłu. Jest to nieprzerwany przepływ karmy Buddy, który powstaje z jego współczucia.


Budda Siakjamuni urodził się przed ok. 2580 laty na południowym obrzeżu dzisiejszego Nepalu. Był czwartym Buddą naszego okresu, w którym to czasie ma się pojawić 1008 Buddów. Przed nim pojawił się Budda Krakucanda, Kanakamuni i Kaśyapa.